Z PRZESZŁOŚCI ZAWADKI

Najstarsza wzmianka o Zawadzie, dziś Zawadce, pochodzi z 1411 r.W tamtym czasie była już w pełni zorganizowana i zagospodarowana wioseczka, co daje nam podstawę do stwierdzenia, że istniała już w poprzednim wieku. Dokładnej czy nawet przybliżonej daty jej powstania -zewzględu na brak materiału źródłowego - nie udało się ustalić. Istnieje jedynie przypuszczenie, iż pojawiła się ona w okresie osadnictwa na prawie niemieckim, prawdopodobnie w połowie XIV w.

Od 1423 do 1770 r. Zawada stanowiła właśność szlachecką, czyli była tzw. dobrem rycerskim. W tym okresie bardzo często zmieniała właściciela. Nierzadko były nimi osoby, które jednocześnie włodarzyły w Górze.

W starych dokumentach z XV w. kilkakrotnie powtarza się niejaki Wittke z Zawady. Występuje w nich jako świadek licznych transakcji, które sporządzono i uwiarygodniono w pszczyńskiej kancelarii ks. Heleny (1444 r.: Wittge von Zawada, Wittko von Zawada, Wytke und Swanczke - Gebruder von Zawada). Powstaje przy tym wątpliwość, czy rzeczywiście chodi tu o późniejszą Zawadkę, a nie Zawadę koło Orzesza. Bronisława Spyra i Małgorzata Tomczykiewicz utrzymują (Tychy. Zarys rozwoju miasta i powiatu, K-ce 1975, s. 67, że pierwsza wzmianka stwierdzająca istnienie orzeskiej Zawady pochodzi dopiero z 1529 r. Jeśli tak, to wymieniony tu Wittko (Witek, Wit?) był właścicielem Zawady k. Góry.

W latach 1466 - 1470 wioskę posiadał rycerz Waniek. Epizodyczniew latach 1470 - 1474 należała do dóbr księcia pszczyńskiego, zaś po tym czasie węgierski król Maciej Korwin przywrócił ją spadkobiercom Wańki, którymi byli bracia Pirożkowie.

W 1495 r. Zawadę posiadał Jan Brodecki, a po jego śmierci w 1525 r. syn Zygmunt. Wczesnymi dziejami tej wsi interesował się L. Musioł. Jako kolejnego właściciela Zawady wymienia on Mateusza, który w 1560 sprzedał tę majętność za 3500 złotych Stanisławowi Witkowskiemu. Nabywca posiadał także wolne sołectwo w Rudołtowicach, zwane Baruth. W 1573 r. Zawadę za 4300 złotych kupił od Witkowskich jan Górski (Brodecki). W 1594 r. jako właściciela wymieniono Jakuba Skidzińskiego, po nim nastąpił Trach z Brzezia. W 1613 r. włodarzył tu Andrzej Wurzel.

Częste zmiany właścicieli oraz wyniszczająca wojna 30-letnia spowodowały upadek Zawady, co uwidoczniło się nawet w zmianie jej nazwy na Zawadka.

W 1663 r. za 2 tys. talarów Zawadkę nabył szlachcic Sebastian Marcinkowski oraz jego żona zd. Blanc. W skład tego majątku, oprócz pol ornego, wchodziły także nadwiślańskie łąki oraz stawy, z których najlepszy zwany był Matiaszem. Jego posiadanie wiązało się jednak z kłopotami, gdyż grzawianie utrudniali zasilanie go wodą. Ostatnimi szlacheckimi właścicielami Zawadki byli Ferdynand Skal. (wzm.1685), August Wilamowicki i Franciszek de Trach. W 1771 r. Trach sprzedał Zawadkę i Górę ks. Anhaltowi-Coethen, panu na Pszczynie. W ten sposób zamknęły się dzieje Zawadki jako dobra rycerskiego.



źródło: "Nasze strony" Zygmunt Orlik - Bydgoszcz 1996