Gilowicki krzyż przydrożny – Boża Męka nie odbiega swą formą od innych krzyży, które często spotykamy na skrzyżowaniach i rozstajach dróg. Krzyż ozdobiony jest płaskorzeźbami przedstawiającymi świętych. Jedna postać to zapewne Matka Boska, która posiada uśmiechnięte rysy twarzy. Drugą postacią prawdopodobnie jest św. Mikołaj, na co wskazują jego atrybuty – księga i pastorał. Boża Męka stoi na skrzyżowaniu dróg do Miedźnej, Woli, Góry i Międzyrzecza.


Na krzyżu widnieje napis: „Fundowała Gmina Gilowice 1858 r.” Z jakiego powodu postawiono krzyż? Krzyże takie najczęściej budowane były z wdzięczności za nieoczekiwaną łaskę, pomoc w potrzebie, uchronienie od głodu lub innej klęski. Nasz krzyż zapewne zbudowali mieszkańcy Gilowic chcący podziękować za ocalenie ich od śmierci podczas szalejącej na tych ziemiach w latach 1844-1848 zarazy.


Innym godnym obejrzenia zabytkiem Gilowic jest kaplica MB Częstochowskiej Królowej Polski znajdująca się na ulicy Dębowej. O historii naszej kapliczki nie wiemy zbyt wiele. Zbudowano ją w otoczeniu dębów na niewielkim placu. Zbudowano ją z cegły, na planie kwadratu i pokryto ją spadzistym dachem. Na wschodniej ścianie kaplicy istnieje zachowany do dziś napis o następującej treści: „Erbaut 1913 Jakob Wygrabek”. Dzięki tej tablicy możemy dowiedzieć się, kto i kiedy ją ufundował. O fundatorze nie wiemy nic więcej niż to, że był bogatym gospodarzem. Data budowy kaplicy nie nawiązuje do żadnych ważnych wydarzeń, wydarzeń czego można wywnioskować, że powodem jej powstania było głębokie uczucie religijne jej fundatora. W naszych czasach do kaplicy dobudowano spore zadaszenie, gdyż odbywają się tam nabożeństwa


opracował: Łukasz Lukasek